Problematyka badawcza

W dziedzinie chemii konserwatorskiej prowadzone przez nas badania skupiają się wokół zagadnień związanych z degradacją materiałów i sposobami ich zapobiegania, a także wokół opracowywania nowoczesnych technik analiz fizykochemicznych materiałów stosowanych w obiektach muzealnych (malarstwo, druki). Zespół specjalizuje się w badaniach degradacji polimerów naturalnych (celuloza, białka) i barwników. Rozwijane są szczególnie metody badawcze dostosowane do badań mechanizmów reakcji oraz nieinwazyjne lub mikroinwazyjne techniki analiz dzieł sztuki w oparciu o spektroskopię w podczerwieni i fotoakustyczną detekcję sygnału, spektrofotometrię w świetle widzialnym, fluorescencję rentgenowską, chromatografię żelową i gazową.

Jako szczególnie obiecujące uważamy prace związane z optymalizacją konstrukcji i sposobu prowadzenia pomiarów z użyciem mikrofedometru, prototypowego aparatu pozwalającego na starzenie obiektów światłem w mikroskali (fot. powyżej). W ostatnim czasie zaangażowaliśmy się również w projekt badawczy związany z oceną oddziaływania na obiekty zabytkowe instalowanych w nich systemów grzewczych – w zakresie naszych zadań znajdować się będzie analiza pyłów.

Zespół współpracuje z szeregiem instytucji kultury w Polsce i na świecie, a wśród nich z Biblioteką Jagiellońską, Muzeum Narodowym w Krakowie (Laboratorium Analiz Nieniszczących i Badań Obiektów Zabytkowych), Zamkiem Królewskim na Wawelu  i Akademią Sztuk Pięknych w Krakowie oraz Centralnym Laboratorium Konserwacji Archiwaliów. Prace badawcze prowadzimy m.in. we współpracy z Instytutem Katalizy PAN (dr Ł. Bratasz oraz dr M. Strojecki), jednostkami UJ – Wydziałem Fizyki (dr hab. K. Dzierżęga) oraz Instytutem Nauk o Środowisku UJ (prof. K. Turnau).

Badania w obszarze chemii konserwatorskiej w naszym zespole zainicjowane zostały przez przez jego wcześniejszego kierownika, prof. Andrzeja Barańskiego, w ramach rozpoczętego i realizowanego przez  zespół Wieloletniego Programu Rządowego „Kwaśny Papier”. Program ten zaowocował m.in. powstaniem przy Bibliotece Jagiellońskiej pierwszego w Polsce centrum masowej konserwacji druków – Kliniki Papieru. Program umożliwił również uzyskanie pierwszego wyposażenia dla powstałej w związku z jego realizacją Pracowni Badań nad Trwałością i Degradacją Papieru na Wydziale Chemii UJ.