Chemia konserwatorska

Chemia konserwatorska jako gałąź chemii powoli znajduje swoje miejsce wśród innych chemicznych specjalności.

W dziedzinie chemii konserwatorskiej prowadzone przez nas badania skupiają się wokół zagadnień związanych z degradacją materiałów i sposobami ich zapobiegania, a także wokół opracowywania nowoczesnych technik analiz fizykochemicznych materiałów stosowanych w obiektach muzealnych (malarstwo, druki). Zespół specjalizuje się w badaniach degradacji polimerów naturalnych (celuloza, białka) i barwników. Rozwijane są szczególnie metody badawcze dostosowane do badań mechanizmów reakcji oraz nieinwazyjne lub mikroinwazyjne techniki analiz dzieł sztuki w oparciu o spektroskopię w podczerwieni i fotoakustyczną detekcję sygnału, spektrofotometrię w świetle widzialnym, fluorescencję rentgenowską, chromatografię żelową i gazową.

Degradacja polimerów naturalnych

Od wielu lat specjalizujemy się w badaniu procesu degradacji polimerów naturalnych

Nieniszczące metody analizy

Rozwijamy metodykę pomiarów nieniszczących dla zastosowań w chemii konserwatorskiej

Popularyzacja analizy chemicznej wśród konserwatorów

Swoimi działaniami aktywnie propagujemy tematykę badawczą i metody analizy dzieł sztuki

Współpraca z jednostkami kultury

Otwarci na współpracę prężnie działamy realizując nowe projekty badawcze z jednostkami kultury

Zespół współpracuje z szeregiem instytucji kultury w Polsce i na świecie, a wśród nich z:

  • Biblioteką Jagiellońską, 
  • Muzeum Narodowym w Krakowie (Laboratorium Analiz Nieniszczących i Badań Obiektów Zabytkowych), 
  • Zamkiem Królewskim na Wawelu,
  • Akademią Sztuk Pięknych w Krakowie,
  • Centralnym Laboratorium Konserwacji Archiwaliów. 

Prace badawcze przy różnych projektach prowadziliśmy m.in. we współpracy z Instytutem Katalizy PAN, jednostkami UJ – Wydziałem Fizyki oraz Instytutem Nauk o Środowisku UJ.

Projekty badawcze (wybrane) realizowane przez nas w ramach szeroko pojętej chemii konserwatorskiej:

Publikacje naukowe i książki dotyczące opracowywanych w Zespole tematów badawczych z zakresu chemii konserwatorskiej zostały zebrane w dziale Publikacje.

Aktualne projekty badawcze

Początki chemii konserwatorskiej na Wydziale Chemii UJ

Badania w obszarze chemii konserwatorskiej w naszym zespole zainicjowane zostały przez przez jego wcześniejszego kierownika, prof. Andrzeja Barańskiego, w ramach rozpoczętego i realizowanego przez  zespół Wieloletniego Programu Rządowego „Kwaśny Papier”. Program ten zaowocował m.in. powstaniem przy Bibliotece Jagiellońskiej pierwszego w Polsce centrum masowej konserwacji druków – Kliniki Papieru. Program umożliwił również uzyskanie pierwszego wyposażenia dla powstałej w związku z jego realizacją Pracowni Badań nad Trwałością i Degradacją Papieru na Wydziale Chemii UJ.

Historia chemii konserwatorskiej

Chemia konserwatorska wyewoluowała z problematyki Preservation Science – nauki o konserwacji i zabezpieczaniu nośników informacji. Preservation Science jest częścią inżynierii materiałowej – dyscypliny z pogranicza nauk ścisłych, technicznych, humanistycznych i nawet biologicznych. Główne problemy których dotykała opisali H.J.Porck i R.Teygeler jako:

  1. przyczyny i przebieg degradacji nośników informacji,
  2. aktywne przeciwdziałanie degradacji realizowane przez operacje technologiczne i konserwatorskie,
  3. pasywne przeciwdziałanie degradacji, tj. wybór optymalnych warunków przechowywania nośników.

W Polsce upowszechnia się termin chemia konserwatorska, który dotyczy szerszego obszaru zagadnień, w szczególności obejmuje również identyfikację materiałów użytych do wytworzenia badanego obiektu (co jest szczególnie ważne przy podejmowaniu decyzji dotyczących konserwacji oraz przy autentyfikacji obiektu).

Aktualna tematyka badań w tej dziedzinie

Obecnie realizowane projekty realizowane w Zespole dotyczą badań nad modyfikacją i opracowaniem metod wytwarzania nanowłókien i funkcjonalizacji ich powierzchni.

Kontakt: dr Dominika Pawcenis

Oferta współpracy

Poszukujesz specjalistów do przeprowadzanie badań związanych z chemią konserwatorską bądź potrzebujesz konsultacji w prowadzeniu badań metodami nieniszczącymi? Napisz do nas!

Read more